© 2020 by Tax6 LLP  | 

Belastingverdragen: Sommige stormen zijn stil……


In 1819 werd het eerste belastingverdrag geboren in het toenmalige Pruissen. Dit koninkrijk had relatief open grenzen met haar omliggende gebieden. Het was dan ook normaal dat handelaren en fabrikanten samen met partijen over de grens werkten. Het doel van het verdrag was te voorkomen Pruissen in een slechtere economische positie zou komen doordat belasting twee keer werd geheven. De formule bleek succesvol en sinds die tijd zijn er wereldwijd inmiddels zo’n 3.000 belastingverdragen tot stand gekomen waarvan verreweg meeste zijn gesloten in tijden waarin de wereld er anders uitzag dan nu. Wie had bijvoorbeeld in 1995 kunnen denken dat de telefoon voor veel meer gebruikt kan worden dan alleen bellen?

Belastingverdragen lopen daarom steeds minder in de pas met de versnellende ontwikkelingen in onze maatschappij. Zo stilletjes aan zijn heel wat landen daarom aan de slag met hun belastingverdragen. In het kader van het OESO zijn een honderdtal landen recent overeengekomen dat zij hun belastingvedragen aan zullen passen door middel van een zgn. Multilateral Convention to Implement Tax Treaty Related Measures to Prevent Base Erosion and Profit Shifting (kortweg MLI).

In dit artikel leg ik uit wat de MLI is en wat de gevolgen zijn. Daarnaast ga ik kort in op een aanverwant thema: de nieuwe richtlijn van de EU inzake verdragsconflicten.

Wat is nu het belang van dit artikel? Mijn inschatting is dat landen in de toekomst, meer dan nu het geval is, verdragsvoordelen zullen gaan weigeren. Het gevolg hiervan is dat bedrijven en particulieren meer en meer geconfronteerd worden met dubbele belasting.

Hoe zit dat nu met die verdragen? Belastingverdragen zijn noodzakelijk om te voorkomen dat in het grensoverschijdend verkeer personen, inkomen en vermogen er een dubbele belastingheffing of zelfs geen belastingheffing plaats vindt. Daarom hebben landen belastingverdragen gesloten. Het verdrag tracht dubbele heffing te voorkomen door de heffing over inkomsten, winsten en vermogensresultaten toe te wijzen aan één van de verdragsluitende partijen. Vervolgens worden de resultaten in dat land volgens de nationale regels belast. Nu kan het zijn dat bepaalde resultaten in het ene land minder of helemaal niet belast zijn en in het andere land juist wel. Bijvoorbeeld omdat in een land een bepaalde begunstigende opvatting over het belasten van de resultaten leeft. Dat noemen we een verdragsvoordeel. Deze voordelen kunnen aardig oplopen.

Zijn alle belastingverdragen verschillend? Ja en nee. De meeste verdragen lijken op elkaar. Zij hanteren de zgn. OESO standaard. Soms wordt er door landen van af geweken omdat de verdragstekst niet goed aansluit bij de actuele behoefte. Dus is er een standaardtekst die voor verdragen geldt. Alleen is het zo dat de opvattingen over die standaardtekst in de loop van de tijd zijn veranderd. Dat heeft ook te maken met de maatschappelijke veranderingen (bijvoorbeeld de komst van de e-commerce).

De MLI ziet op belastingverdragen die als covered tax agreement worden aangemerkt. Dat zijn verdragen die door verdragsluitende landen zijn aangemeld bij de OESO en waarbij beide landen de MLI hebben geratificeerd.

Wat is nu die MLI? De MLI is feitelijk een overeenkomst tot stand gekomen door overleg tussen 100 landen wereldwijd. Inmiddels is de overeenkomst door 71 landen ondertekend. De MLI zorgt ervoor dat de moderne opvattingen over de standaardverdragsteksten op een flexibele manier toegepast kunnen worden zonder dat landen steeds opnieuw in onderhandeling moeten treden om een belastingverdrag aan te passen.

Wat is de inhoud en de werking van de MLI? De MLI is feitelijk een soort gereedschapskist die in de werking het best te vergelijken is met een app op een telefoon. Eenmaal geïnstalleerd kan de app steeds opnieuw en automatisch van updates worden voorzien. In de MLI zijn dan ook veel onderdelen opgenomen die door de landen aangewezen kunnen worden als updatable. De toolkit zorgt er voor dat landen die het instrument hebben geratificeerd gezamenlijk hebben aangegeven welke elementen zij in het verdrag onder de MLI laten vallen. Het is dus een soort keuzemenu. Landen zetten de veranderbare delen van het verdrag aan in de ratificatie en de MLI werkt daarna als een soort updater. Steeds als de bepaling gemoderniseerd moet worden dan gebeurt dat in de MLI en het verdrag wordt automatisch geupdated.

Werkt de MLI al? Nee. De MLI treedt pas in werking op het moment dat twee staten beiden het instrument nationaal hebben geratificeerd en aangegeven hebben voor welke onderdelen dat de ratificatie geldt. Deze procedures zijn nu in volle gang. Zo heeft bijvoorbeeld Oostenrijk de MLI op 20 september geratificeerd. In Nederland is de procedure lopende. Wel heeft Nederland aangegeven dat zij zo veel mogelijk belastingverdragen onder de werking van dit instrument wil brengen.

Hoe effectief is de MLI? De MLI brengt nieuwe inzichten over interpretatie van verdragsteksten direct tot wasdom. Belastingdiensten van de verschillende landen kunnen zich er op gaan beroepen. Het is en blijft echter aan de nationale rechter om de interpretatie ook in het perspectief van het nationaal geldende de recht te toetsen. Dat is overigens in de huidige situatie ook al zo. Het effect van de MLI zal zijn dat veranderende opvattingen veel sneller zullen doorwerken naar de belastingbetaler. Immers een veranderende opvatting kan simpelweg worden doorgevoerd in de MLI en heeft dan direct effect in veel (en als alle landen de MLI ratificeren) zo niet alle belastingverdragen. De nationale belastingautoriteiten kunnen onmiddellijk een beroep doen op de nieuwe opvatting. Daarmee is een bron voor toekomstige conflicten met belastingbetalers gegeven.

Binnen de Eu is dit inmiddels ook opgemerkt.

Nieuwe EU regels voor het oplossen van fiscale (verdrags)conflicten Belastingverdragen zorgen voor en juiste verdeling van de heffing tussen de verschillende verdragsluitende staten. Maar soms gaat dat mis. Dan willen twee inspecteurs in verschillende landen hun geld zien. Als belastingplichtige kun je dan aardig in de knel komen.

Momenteel bestaan zo’n 900 conflicten op dit gebied binnen de EU. In totaliteit is hiermee een bedrag gemoeid van meer dan 10 miljard Euro. De ministers van Financiën hebben nu nieuwe afspraken gemaakt om te komen tot een soepelere afhandeling van deze conflicten. De nieuwe regels zijn vooral bedoeld om meer zaken onder de regeling te vatten en er voor zorg te dragen dat de voortgang duidelijker verloopt. Zo zijn er bijvoorbeeld vaste afspraken gemaakt over de te hanteren termijnen. Ook worden de lidstaten gedwongen om definitieve en onder de rechter afdwingbare beslissingen te nemen.

Wat wordt het nieuwe proces? Ingezetenen (bedrijven en burgers) van lidstaten kunnen nu een procedure starten waarbij de lidstaten trachten in onderling overleg tot een oplossing te komen. Deze procedure duurt maximaal 2 jaar. Als dat niet lukt zijn de lidstaten verplicht een arbitragecommissie in te richten. Als een lidstaat hieraan niet voldoet kan de nationale rechter hiertoe dwingen. Is de commissie eenmaal gevormd dan moet deze binnen 6 maanden komen tot een bindende uitspraak. Deze uitspraak heeft onmiddellijke werking en moet het conflict volledig oplossen.

Nu lijken de nieuwe tijdvakken niet kort. Vanuit het perspectief dat een eenvoudige fiscale rechtsgang in Nederland al snel 9 maanden aan doorlooptijd kent is de termijn wellicht toch anders te bezien. Er zijn immers twee belastingdiensten met een eigen jurisdictie betrokken. Beide organisaties zullen de feiten en omstandigheden willen kennen om daar hun eigen weging op toe passen. Voorts zal beoordeeld moeten worden of het door de respectievelijke overheden ingenomen standpunt ook voor de rechter houdbaar geacht kan worden te zijn. Kortom er is sprake van een complexe, gelaagde beoordeling.

Wij denken dat dit partijen die in een verdragsconflict terecht zijn gekomen duidelijkheid zal bieden. Met de komst van de MLI zal dat zeker noodzakelijk zijn.

Bent u in conflict met een nationale belastingdienst over de toepassing van een verdragsvoordeel? Neem dan contact op. Onze expertise in fiscaal recht en onrecht kan hier wellicht een goede steun vormen.

#belstingverdrag #dubbelebelasting #Duitsland

28 keer bekeken