© 2020 by Tax6 LLP  | 

Je bent ondernemer en gaat scheiden. En nu?


Wanneer je als ondernemer gaat scheiden, dan heeft dat meestal ook belangrijke gevolgen voor de onderneming. De onderneming is vaak de bron van inkomen. Of het nu gaat om een eenmanszaak, een samenwerkingsverband of een besloten vennootschap. In dit artikel geef ik een overzicht van enkele belangrijke thema’s en aandachtspunten die voor jou als ondernemer bij een scheiding kunnen gaan spelen. Bij een scheiding zijn het in eerste instantie veelal de emotionele kanten die de boventoon voeren. De praktijk laat daarnaast zien dat de emoties rondom de scheiding beïnvloed worden door de financiële opties en gevolgen van de scheiding.

Vragen

Opeens komen vragen op wat betekent de scheiding financieel van jou, de ex-partner of kinderen. Heeft de ex-partner recht op een deel (van de waarde ) van de onderneming? Hoe ga ik dit betalen? Kan ik de onderneming dan wel voortzetten?

In elk geval is het als scheidende ondernemer essentieel om de persoonlijke situatie volledig in kaart te brengen. Daarbij dient op de eerste plaats gekeken te worden naar het huwelijksgoederenregime of in het geval van geregistreerd partnerschap de gesloten partnerschapsvoorwaarden. Woon je misschien samen? Wat zegt het samenlevingscontract?

De rechtsvorm van het bedrijf is ook een belangrijk thema. Op wiens naam staat het bedrijf en is er een regeling getroffen over de eigendom van en/of het recht op een deel van de waarde van de onderneming?

Hoe ziet de inkomens- en vermogenspositie eruit? Hoe is het privé- en zakelijk vermogen samengesteld? Is er naast ondernemersinkomen ook nog ander inkomen?

Als oudedagsvoorziening bestaat wellicht een pensioenregeling of aanverwante regeling. Is deze regeling voor beide partners gesloten, al dan niet in eigen beheer? Welke aanspraken zijn er voor beide partners voor en tijdens het huwelijk opgebouwd?

Een scheiding leidt daarnaast toch de nodige fiscale gevolgen. Als de waarde van de onderneming moet worden gedeeld met de ex-partner moet je dan belasting betalen? Liggen er fiscale valkuilen op de loer?

Vragen op vragen op vragen. Maar hoe zit het met de antwoorden?

Huwelijkse- of partnervoorwaarden

Zonder huwelijkse of partnervoorwaarden valt de (waarde van de) onderneming in de te verdelen gemeenschap, althans voor een huwelijk en partnerschap gesloten tot en met 31 december 2017. De situatie vanaf 01 januari 2018 laat ik nu even buiten beschouwing. Wellicht heeft u in uw huwelijks- of partnerschapsvoorwaarden al specifieke bepalingen opgenomen over de gerechtigdheid tot het eigen bedrijf. Als voorbeeld noem ik een verrekenbeding, dat erop is gericht de waarde van het aandeel in de bedrijf bij scheiding met elkaar te verrekenen.

Dus in principe geldt datt je als ondernemer met de ex-partner de waarde van uw onderneming dient te delen. Hierbij dient het vermogen (bezittingen en schulden) van de onderneming op reële waarde te worden geschat. Dit vraagt om een deskundige begeleiding. Je loopt het risico dat de financiële afwikkeling hiervan de continuïteit van het bedrijf onder druk zet. Indien de onderneming ook nog eens de belangrijkste inkomensbron is, is het zaak om tijdig op zoek te gaan naar oplossingen. Denk aan het verrekenen met privébezittingen of schulden, of zoals je in de praktijk ook ziet, de scheidende partijen kiezen voor het (tijdelijk) aanhouden van een belang in de onderneming door de ex-partner.

Verevening van pensioenrechten

Bij een echtscheiding heeft de ex-partner van de ondernemer/dga op grond van de Wet Verevening Pensioenrechten bij Scheiding (WVPS) recht op verevening van de tijdens het huwelijk (of geregistreerd partnerschap). Het maakt niet uit of pensioen is opgebouwd in eigen beheer of extern verzekerd.

Uitgangspunt is dat de ex-partner de helft van het opgebouwde ouderdomspensioen en aanvullend het volledige partnerpensioen toebedeeld krijgt. De ex-partner kan eisen dat het pensioenaandeel bij een pensioen in eigen beheer wordt afgestort bij een door de ex-partner gekozen verzekeringsmaatschappij. Echter, Indien je kunt onderbouwen dat dit de continuïteit van de onderneming in gevaar brengt en de financiering hiervan voor nu ook niet mogelijk is op andere wijze, dan kan de gewenste afstorting worden uitgesteld al dan niet onder het stellen van een harde zekerheid. Je bent overigens altijd vrij met uw ex-partner tot een alternatieve financiële oplossing te komen. Je kunt ook samen overeenkomen af te wijken van de WVPS, bijvoorbeeld door (geheel) af te zien van verevening of te komen tot een andere verdeling van de opgebouwde pensioenrechten. Voorzichtigheid is hierbij wel geboden. Bij een overbedeling van de ander kan de belastingdienst het standpunt gaan innemen dat sprake is van een materiële schenking voor de schenkbelasting.

Met de introductie verleden jaar van de Wet uitfasering pensioen in eigen beheer verdient de positie van de (ex-)partner van de scheidende dga nog meer aandacht. Het in deze wet geregelde prijsgeven, afkopen of omzetten van een pensioen in een oudedagsverplichting heeft immers tot gevolg dat de pensioenrechten van de (ex-)partner verminderen of kunnen wijzigen. In sommige situaties dient de (ex-)partner in te stemmen met de keuze die de dga in het kader van deze wet wil maken.

Alimentatie

Ook na een echtscheiding hebben beiden gewezen partners de plicht voor elkaar en de kinderen te zorgen door bij te dragen in de kosten van levensonderhoud (alimentatie). De kinderalimentatie wordt berekend aan de hand van de tremanormen. In de berekening wordt rekening gehouden met onder meer de draagkracht van beide ouders. Is er daarnaast onvoldoende inkomen om in het eigen levensonderhoud te voorzien, dan heeft de andere (ex-)partner de plicht om bij te dragen. Na verloop van twaalf jaar eindigt in beginsel deze partneralimentatieplicht. Heeft u geen kinderen en was de duur van het huwelijk korter dan vijf jaar, dan blijft de duur van de alimentatieplicht beperkt tot de duur van het huwelijk. Je Ook bestaat de mogelijkheid om naar eigen kunnen en wensen met elkaar afspraken te maken over de hoogte en duur van de alimentatie. Leg wel altijd goed vast wat je afspreekt, ook als het gaat om het relevante inkomen en draagkracht.

Fiscaliteit

Fiscaal partnerschap

Een echtscheiding kan voor de scheidende partners uiteenlopende fiscale consequenties hebben. Op het moment dat je het verzoek tot echtscheiding of scheiding van tafel en bed heeft ingediend en je ook niet meer op hetzelfde adres staat ingeschreven staat, ben je geen fiscaal partner meer. Dit heeft vooral direct gevolgen voor een aantal regelingen in de inkomstenbelasting. Op hoofdlijnen gaat het om de volgende regelingen.

Winst uit onderneming

Behoort het ondernemingsvermogen tot de te ontbinden gemeenschap van de (huwelijks)partners, dan wordt het deel dat volgens het huwelijksvermogensrecht toekomt aan uw partner bij ontbinding van de gemeenschap geacht te zijn overgedragen tegen reële waarde. Over de fiscale meerwaarden (goodwill en stille reserves) van dit deel van de onderneming moet je als ondernemer dan afrekenen. Echter, gaat de ex-partner voor zijn/haar deel de onderneming (mede) voortzetten, dan volgt geen afrekening, maar wordt de belastingclaim doorgeschoven naar de voortzettende ex-partner.

Terbeschikkingstelling (TBS)

Als een vermogensbestanddeel (zoals een pand) ter beschikking gesteld wordt aan de onderneming, aanmerkelijk belang-vennootschap of werkzaamheid van een verbonden persoon, dan is op dit vermogensbestanddeel de TBS-regeling van toepassing. Partners gelden voor de TBS-regeling als verbonden personen. De positieve en negatieve voordelen behaald met dit vermogensbestanddeel vormen dan belastbaar resultaat uit overige werkzaamheid (box 1). Met de echtscheiding eindigt de verbondenheid en de terbeschikkingstelling en vindt over het betreffende (aandeel in het) TBS-vermogen een fiscale afrekening plaats, tenzij er een doorschuiffaciliteit (fiscale begunstiging) van toepassing is.

Aanmerkelijk belang

Hebben de partners een zogeheten aanmerkelijk belang, dan kan de scheiding tot gevolg hebben dat bij een van hen of beiden geen sprake meer is van een aanmerkelijk belang. Dit resulteert in een fictieve vervreemding in de zin van de ab-heffing. Er volgt dus een fiscale afrekening. Onder voorwaarden is een fiscale doorschuiffaciliteit van toepassing.

Eigen woning

We zien dat bij echtscheiding doorgaans een van de partners de woning verlaat. Op dat moment is deze woning voor de vertrekkende partner geen hoofdverblijf meer en zou daarmee voor dit aandeel in de woning de eigenwoningregeling en bijbehorende hypotheekrenteaftrek komen te vervallen. Op voorwaarde dat de ex-partner in de woning blijft wonen, blijft de eigenwoningregeling op grond van de scheidingsregeling nog twee jaar na vertrek gelden. Naast de scheidingsregeling zijn er ook nog vele fiscale valkuilen als een eigen woning in het spel is.

Tot slot

Scheiden doet lijden, deze spreekwoordelijke wijsheid kan realiteit zijn. Maar dat hoeft niet. Doordacht handelen en op het juiste moment keuzes maken voorkomt veel financiële en daarmee ook emotionele ellende.

#echtscheiding #winst #aanmerkelijkbelang #alimentatie #terbeschikkingstelling